Two days of EXCELSIOR project review meetings showcase achievements and the Centre’s research infrastructure
The strategic importance of the ERATOSTHENES Centre of Excellence for Cyprus and Europe, the development of its research infrastructure and its prospects for long term sustainability were highlighted during the review meeting for the fifth reporting period of the EXCELSIOR project, held on 19 and 20 October 2026 in Limassol.
The EXCELSIOR project (ERATOSTHENES: Excellence Research Centre for Earth Surveillance and Space-Based Monitoring of the Environment) is implemented under the Teaming action of the European Union’s Horizon 2020 programme, coordinated by the Cyprus University of Technology (CUT).
The two day meeting brought together representatives of the European Commission, independent project reviewers, strategic partners, members of the Centre’s Board of Directors and External Advisory Board, and representatives of national organisations. Discussions focused on the substantial progress achieved by the project to date, its scientific and technological achievements, and its tangible social and economic impact. Particular emphasis was placed on preparations for the project’s final phase, which will complete the transformation of ERATOSTHENES into a mature and internationally recognised Centre of Excellence with long term prospects for growth.
Institutional support and long term sustainability
Speakers and presenters on the first day included Professor Diofantos Hadjimitsis, Managing Director of the ERATOSTHENES Centre of Excellence; Ms Esthi Panayidou, Vice President of the CUT Council; Professor Evangelos Akylas, CUT Vice Rector for Financial Planning and Development; and Mr Alberto Fernández-Wyttenbach, European Commission representative and Project Officer for EXCELSIOR.
During the session on the business plan and sustainability, Dr Constantinos Kleovoulou, Director of Research and Innovation at the Deputy Ministry of Research, Innovation and Digital Policy, presented the new performance based funding mechanism for publicly funded research organisations, approved by the Council of Ministers in July 2026. Mr Theodoros Loucaides, Director General of the Research and Innovation Foundation, discussed the contribution of Cyprus’s Centres of Excellence to the national research and innovation ecosystem and their role in generating lasting impact.
On the second day, the Mayor of Limassol, Mr Yiannis Armeftis, delivered an address highlighting the Municipality’s longstanding support for the ERATOSTHENES Centre of Excellence and the cooperation between the two organisations. The meeting continued with presentations and discussions with the reviewers on implementation progress and the project’s next steps.
New building in the Vereggaria area of Kato Polemidia
On the afternoon of the first day, the delegation visited the new building under construction in the Vereggaria area of Kato Polemidia. The building is being developed by CUT to accommodate both the ERATOSTHENES Centre of Excellence and the University’s Department of Civil Engineering and Geomatics.
The facilities are expected to be completed in summer 2027 and will include specialised laboratories, digital equipment and collaborative spaces, with an emphasis on energy efficiency and sustainable design. Bringing the Centre’s research teams and equipment together at a single location is expected to further strengthen collaboration and the links between education, research and innovation.
Professor Hadjimitsis emphasised the importance of sharing premises for the development of joint research activities. Professor Akylas reaffirmed CUT’s support for the Centre’s development and the completion of the new infrastructure. Mr Fernández-Wyttenbach expressed his satisfaction with the Centre’s progress, highlighting its strategic importance for Cyprus and its contribution to strengthening the country’s presence in the international space community.
EarthView Cyprus: New capabilities from space
The delegation then visited the Centre’s Satellite Data Acquisition Station in Pera Oreinis, operated through EarthView Cyprus, the joint venture between the ERATOSTHENES Centre of Excellence and CYTA. The visit took place in the presence of Dr Nicodemos Damianou, Deputy Minister of Research, Innovation and Digital Policy, together with members of CYTA’s Board of Directors and other CYTA officials.
The station enables the direct reception of Earth observation data in near real time, covering the Eastern Mediterranean, the Middle East and North Africa.
The Deputy Minister described this capability as a “superpower”, particularly when combined with data processing and artificial intelligence. He referred to applications in security and defence, critical infrastructure protection and wildfire protection, as well as opportunities for neighbouring countries and Cyprus’s partners to make use of the infrastructure. He also underlined the importance of international cooperation in delivering the project.
Professor Hadjimitsis stated that the station’s operation represents the realisation of an 11 year vision. He thanked the Government of Cyprus and the Deputy Ministry for their support, CYTA for its cooperation through EarthView Cyprus, and the project team and strategic partners. He stressed that the infrastructure strengthens Cyprus’s position on the European and global space map.
Mr Fernández-Wyttenbach described this milestone as significant both for the scientific community and for Cyprus’s competitiveness in space technologies. He highlighted the importance of cooperation and joint funding by the European Commission and the Government of Cyprus, expressing his expectation of further collaboration through Horizon Europe and the next European framework programme for research.
Atmospheric monitoring at CARO
The programme of visits concluded at the Cyprus Atmospheric Remote Sensing Observatory (CARO) in Limassol. The delegation was briefed on its advanced systems for monitoring dust, atmospheric aerosols, clouds and wind. Particular interest focused on the lidar system, with its distinctive green laser beam, which enables the study of particles and clouds at different altitudes in the atmosphere.
The presentations and visits demonstrated how scientific research translates into applications that support public administration, security, environmental protection and the economy, reinforcing the ERATOSTHENES Centre of Excellence’s role in the space ecosystem of Cyprus and the wider region. Through the development of strategic infrastructure and stronger partnerships, the Centre is laying the foundations for its long term sustainability and translating research knowledge into services and solutions that deliver measurable benefits for society and the economy.
Ευρωπαϊκή αναγνώριση του στρατηγικού ρόλου του Κέντρου Αριστείας ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ στην Παρατήρηση Γης και τις διαστημικές τεχνολογίες
Διήμερη αξιολόγηση του έργου EXCELSIOR με παρουσιάσεις επιτευγμάτων και επισκέψεις στις υποδομές του Κέντρου
Η στρατηγική σημασία του Κέντρου Αριστείας ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ για την Κύπρο και την Ευρώπη, η ανάπτυξη των ερευνητικών του υποδομών και οι προοπτικές μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς του αναδείχθηκαν κατά τη συνάντηση αξιολόγησης της πέμπτης περιόδου αναφοράς του έργου EXCELSIOR, που πραγματοποιήθηκε στις 19 και 20 Οκτωβρίου 2026 στη Λεμεσό.
Το έργο EXCELSIOR (ERATOSTHENES: Excellence Research Centre for Earth Surveillance and Space–Based Monitoring of the Environment) υλοποιείται στο πλαίσιο της δράσης Teaming του ευρωπαϊκού προγράμματος «Ορίζοντας 2020», με συντονιστή το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ).
Στη διήμερη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ανεξάρτητοι αξιολογητές του έργου, στρατηγικοί εταίροι, μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και της Συμβουλευτικής Επιτροπής του Κέντρου, καθώς και εκπρόσωποι εθνικών φορέων. Οι εργασίες επικεντρώθηκαν στην σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί από το έργο μέχρι στιγμής, , στα επιστημονικά και τεχνολογικά του επιτεύγματα, και στον απτό κοινωνικό και οικονομικό του αντίκτυπο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προετοιμασία για την τελική φάση του έργου, που θα ολοκληρώσει τον μετασχηματισμό του ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗ σε ένα ώριμο και διεθνώς αναγνωρισμένο Κέντρο Αριστείας, με μακροπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης.
Θεσμική στήριξη και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα
Κατά την πρώτη ημέρα της συνάντησης, ομιλίες και παρουσιάσεις πραγματοποίησαν, μεταξύ άλλων, ο Διευθύνων Σύμβουλος του Κέντρου Αριστείας ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ, καθηγητής Διόφαντος Χατζιμητσής, η Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου του ΤΕΠΑΚ, κα Έσθη Παναγίδου, ο Αντιπρύτανης Οικονομικού Προγραμματισμού και Ανάπτυξης του ΤΕΠΑΚ, Καθηγητής Ευάγγελος Ακύλας, και ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Project Officer του έργου, κ. Alberto Fernández-Wyttenbach.
Στην ενότητα για το επιχειρηματικό σχέδιο και τη βιωσιμότητα, ο Δρ Κωνσταντίνος Κλεοβούλου, Διευθυντής Έρευνας και Καινοτομίας του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, παρουσίασε τον νέο Μηχανισμό Χρηματοδότησης των Δημόσια Χρηματοδοτούμενων Ερευνητικών Οργανισμών με βάση την απόδοση, ο οποίος εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Ιούλιο 2026. Ο κ. Θεόδωρος Λουκαΐδης, Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας, αναφέρθηκε στη συνεισφορά των κυπριακών Κέντρων Αριστείας στο κυπριακό οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας για τη δημιουργία μακροπρόθεσμου αντικτύπου.
Κατά τη δεύτερη ημέρα, χαιρετισμό απηύθυνε ο Δήμαρχος Λεμεσού, κ. Γιάννης Αρμεύτης, υπογραμμίζοντας τη διαχρονική στήριξη του Δήμου προς το Κέντρο Αριστείας ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ και τη συνεργασία μεταξύ των δύο φορέων. Οι εργασίες συνεχίστηκαν με παρουσιάσεις και συζητήσεις με τους αξιολογητές για την πορεία υλοποίησης και τα επόμενα βήματα του έργου.
Νέο κτήριο στην περιοχή Βερεγγάρια στα Κάτω Πολεμίδια
Το απόγευμα της πρώτης ημέρας, η αντιπροσωπεία επισκέφθηκε το υπό κατασκευή νέο κτήριο στην περιοχή Βερεγγάρια, στα Κάτω Πολεμίδια, το οποίο ανεγείρεται από το ΤΕΠΑΚ για τη στέγαση τόσο του Κέντρου Αριστείας ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ, όσο και του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Γεωπληροφορικής του ΤΕΠΑΚ.
Οι εγκαταστάσεις αναμένεται να ολοκληρωθούν το καλοκαίρι του 2027 και θα περιλαμβάνουν εξειδικευμένα εργαστήρια, ψηφιακό εξοπλισμό και χώρους συνεργασίας, με έμφαση στην ενεργειακή αποδοτικότητα και τον βιώσιμο σχεδιασμό. Η συγκέντρωση των ερευνητικών ομάδων και του εξοπλισμού του Κέντρου σε έναν ενιαίο χώρο αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία και τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την έρευνα και την καινοτομία.
Ο καθ. Χατζημιτσής υπογράμμισε τη σημασία της συστέγασης για την ανάπτυξη κοινών ερευνητικών δραστηριοτήτων. Ο καθ. Ακύλας επαναβεβαίωσε τη στήριξη του ΤΕΠΑΚ στην ανάπτυξη του Κέντρου και στην ολοκλήρωση των νέων υποδομών. Από την πλευρά του, ο κ. Fernández-Wyttenbach εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόοδο του Κέντρου, τονίζοντας τη στρατηγική του σημασία για την Κύπρο και τη συμβολή του στην ενίσχυση της παρουσίας της χώρας στη διεθνή διαστημική κοινότητα.
EarthView Cyprus: Νέες δυνατότητες από το διάστημα
Ακολούθησε επίσκεψη στον σταθμό λήψης δορυφορικών δεδομένων (Satellite Data Acquisition Station) του Κέντρου στα Πέρα Ορεινής, ο οποίος αξιοποιείται μέσω της κοινοπραξίας EarthView Cyprus του Κέντρου Αριστείας ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ και της CYTA. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε παρουσία του Υφυπουργού Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Δρ Νικόδημου Δαμιανού και μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και άλλων στελεχών της CYTA.
Ο σταθμός παρέχει δυνατότητα απευθείας λήψης δεδομένων Παρατήρησης Γης σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, με κάλυψη της Ανατολικής Μεσογείου, της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.
Ο Υφυπουργός χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη δυνατότητα ως «υπερδύναμη», ειδικά όταν συνδυάζεται με την επεξεργασία δεδομένων και την τεχνητή νοημοσύνη. Αναφέρθηκε σε εφαρμογές για την ασφάλεια και την άμυνα, την προστασία κρίσιμων υποδομών και την προστασία από πυρκαγιές, καθώς και στις δυνατότητες αξιοποίησης της υποδομής από γειτονικά κράτη και συνεργάτες της Κύπρου. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία των διεθνών συνεργασιών για την υλοποίηση του έργου.
Ο καθ. Χατζημιτσής ανέφερε ότι η λειτουργία του σταθμού αποτελεί την υλοποίηση ενός οράματος 11 ετών. Ευχαρίστησε την Κυπριακή Κυβέρνηση και το Υφυπουργείο για τη στήριξη, τη CYTA για τη συνεργασία μέσω της EarthView Cyprus, καθώς και την ομάδα και τους στρατηγικούς εταίρους του έργου, τονίζοντας ότι η υποδομή ενισχύει την παρουσία της Κύπρου στον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο διαστημικό χάρτη.
Ο κ. Fernández-Wyttenbach χαρακτήρισε την επίτευξη αυτού του ορόσημου σημαντική τόσο για την επιστημονική κοινότητα όσο και για την ανταγωνιστικότητα της Κύπρου στις διαστημικές τεχνολογίες. Ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας και της συγχρηματοδότησης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Κυπριακής Κυβέρνησης, εκφράζοντας την προσδοκία για νέες συνεργασίες μέσω του Horizon Europe και του επόμενου ευρωπαϊκού προγράμματος πλαισίου για την έρευνα.
Παρακολούθηση της ατμόσφαιρας στο CARO
Το πρόγραμμα επισκέψεων ολοκληρώθηκε στο Κυπριακό Παρατηρητήριο Ατμοσφαιρικής Τηλεπισκόπησης (CARO) στη Λεμεσό. Η αντιπροσωπεία ενημερώθηκε για τα προηγμένα συστήματα παρακολούθησης της σκόνης, των αιωρούμενων σωματιδίων, των νεφών και του ανέμου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε το σύστημα LiDAR, με τη χαρακτηριστική πράσινη ακτίνα λέιζερ, το οποίο επιτρέπει τη μελέτη σωματιδίων και νεφών σε διαφορετικά ύψη της ατμόσφαιρας.
Οι παρουσιάσεις και οι επισκέψεις ανέδειξαν τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με εφαρμογές που υποστηρίζουν τη δημόσια διοίκηση, την ασφάλεια, την προστασία του περιβάλλοντος και την οικονομία, ενισχύοντας τον ρόλο του Κέντρου Αριστείας ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ στο διαστημικό οικοσύστημα της Κύπρου και της ευρύτερης περιοχής. Mε την ανάπτυξη στρατηγικών υποδομών και την ενίσχυση των συνεργασιών του, το Κέντρο θέτει τις βάσεις για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του και τη μετατροπή της ερευνητικής γνώσης σε υπηρεσίες και λύσεις με μετρήσιμο όφελος για την κοινωνία και την οικονομία.
